VANDALSKI POSTUPAK

Zašto se kaže VANDALSKI POSTUPAK

Bezobzirno, divljačko uništavanje kulturnih i
materijalnih vrednosti označava se obično kao vandalski
postupak, vandalstvo ili vandalizam. Vandalski postupak
je bio, na primer, spaljivanje knjiga za vreme nacističke
vladavine u Nemačkoj između dva svetska rata, ili
rušenje Narodne biblioteke u Beogradu prilikom
nemačkog bombardovanja 6. aprila 1941. godine. I
mnogo manja divljaštva, kao što su uništavanje školskih
klupa, razbijanje prozorskih stakala, ili čupanje sadnica
po parkovima i sl., u nas se, uz gnušanje i osudu,
nazivaju vandalskim postupcima.
Ovaj ustaljeni izraz nastao je davno. Upotrebljava
se, osim kod nas, i u drugim evropskim jezicima. Mi
smo ga, najverovatnije, primili od Francuza, a oni su ga
načinili prema imenu jednog starog germanskog
plemena, Vandala. Možda izraz vandalski postupak i
nisu prvi počeli upotrebljavati baš Francuzi. Možda su
ga skovali Talijani, naslednici starih Rimljana, ili čak
sami Rimljani, koji su na svojoj koži direktno osetili
surove postupke Vandala.
Ko su, onda, ti po zlu čuveni Vandali i gde se sada
nalaze?
Pod tim imenom krije se, kako je već rečeno, jedno
staro germansko pleme, koje je u početku, još pre naše
ere, živelo na severu Evrope, negde na poluostrvu
Jilandu (ili, po nemačkom, Jitlandu), u današnjoj
Danskoj i delimično u Nemačkoj. U vreme velikih seoba
naroda krenuli su Vandali na jug i u drugom stoleću naše
ere dopreli do gornje Tise i Dacije, tj. do samih granica
velike Rimske imperije. Skoro dva stoleća vodili su
ogorčene borbe s Rimljanima, a onda su krajem četvrtog
i početkom petog stoleća, pred najezdom Huna, krenuli
na zapad, osvojili Reciju, opustošili celu Galiju i 409.
godine prodrli u Španiju. Dvadesetak godina kasnije
prešli su Gibraltar i osvojili veći deo severne Afrike
pokorivši i čuvenu Kartagu (439. godine). Tu, u severnoj
Africi, osnovali su snažnu državu i krenuli u nova
osvajanja. Najsnažniji i najrazorniji pohod Vandala bio
je onaj na Rim, koji se zbio 455. godine. Tom prilikom,
pljačkajući i rušeći sve pred sobom, uništili su mnoge
vredne i neponovljive kulturno-istorijske spomenike,
kojima je „večni grad“ obilovao. I upravo po tom
bezobzirnom, divljačkom razaranju Rima i uništavanju
njegovih materijalnih i kulturnih vrednosti nastao je
izraz vandalski postupak.
Nepuno stoleće posle tog divljačkog čina Vandali
su nestali s lica zemlje. Njihovu državu uništio je
vizantajski car Justinijan 533. godine. Otada im se gubi
svaki trag. Kao da ih je stigla zaslužena božja kazna za
divljačke pohode i razaranja koja su počinili, posebno u
Rimu 455. godine. Njihovo neslavno ime ipak je ostalo
zapamćeno u istoriji, a čuva se i u izrazu vandalski
postupak, kao i u rečima vandalstvo i vandalizam