PREĆI RUBIKON

Zašto se kaže PREĆI RUBIKON

Prvi čovek koji je prešao Rubikon bio je Gaj Julije
Cezar. Taj čin velikog Rimljanina bio je toliko značajan
da je kasnije pretočen u ustaljen izraz preći Rubikon, sa
značenjem: „učiniti odlučan korak“, „povući neki
odlučujući, presudan potez“ i sl.
Rubikon (latinski Rubico) ime je nekadašnje
granične reke između stare Italije i cisalpijske Galije.
Veruje se da je Rubikon današnja rečica Fjumičino u
Romanji, mada ima i mišljenja da bi to mogli biti i Uzo
ili Pizatelo.
Prelazak Rubikona bio je presudan momenat u
životu Julija Cezara, pa i cele Rimske imperije.
Iz istorije znamo da je Cezar, nakon velikih uspeha
na bojnom polju i stalnog napredovanja u političkoj
hijerarhiji, 60. god. p. n. e. stvorio trijumvirat podelivši
vlast s proslavljenim vojskovođom Pompejem i bogatim
Krasom.
Cezar, Pompej i Kras vladali su zajedno sedam
godina, do Krasove smrti (53. god. pre n. e.). Posle toga
trijumvirat se raspada, a Cezar se oštro sukobljava sa
Senatom, kome se zamerio još 59. godine donoseći, kao
konzul, demagoški agrarni zakon. Njegovi odnosi s
Pompejem postaju neprijateljski. Istovremeno, u
prestonici nastaju veliki neredi i komešanja. Stoga
Cezar, koji se tada nalazio u južnoj Galiji, donosi odluku
da krene na Rim. Uprkos strogoj zabrani Senata, on sa
svojom XIII legijom (49 god. pre n. e.) prelazi Rubikon i
ulazi u Italiju. Kažu da je tada izgovorio onu čuvenu
frazu, koja će kasnije postati izreka: A1ea iacta est (izgalea jakta est) – „Kocka je bačena“, ili, tačnije, prema
grčkoj verziji: A1ea 1acta esto – „Kocka neka bude
bačena“. Time je došao u otvoren sukob s Pompejem i
započeo veliki građanski rat, iz koga je izašao kao
pobednik.
Po prelasku Rubikona Cezar formira još sedam
legija, učvršćuje svoj položaj u Italiji, Španiji i Africi,
pobeđuje Pompejevu vojsku u bici kod Farsala u Tesaliji
(48) i daje se u poteru za svojim velikim rivalom, koji je
u međuvremenu umoren kod Peluzije. Zatim je nekoliko
godina vodio uspešne borbe po Egiptu, Maloj Aziji i
Galiji. Nakon munjevite pobede nad pontskim kraljem
Farnakom kod Zele (47) poslao je Senatu lakonsku
poruku: Veni, vidi, vici („Dođoh, videh, pobedih!“).
Savladavši tako sve svoje neprijatelje, Cezar je postao
jedini i neograničeni gospodar Rimske imperije.
Presudan korak na tom velikom putu do slave bio je,
kako smo videli, prelazak male pogranične reke između
Italije i Galije. Jasno je onda što je ustaljeni izraz preći
Rubikon dobio značenje: „načiniti odlučan korak“ ili
„povući odlučujući, presudan potez“.
Zna se da Cezar nije bio samo vojskovođa i
vladalac nego i uspešan reformator i pisac. Napisao je
memomare pod naslovom De bello Gallico („O galskom
ratu“) i De bello civili („O građanskom ratu“). Izvršio je
i reformu kalendara, koji se po njemu naziva julijanski.
(To je tzv. „stari kalendar“, kojim se u nas još služi
Pravoslavna crkva.) Ali ono po čemu se on u širim
krugovima, izvan istoričarskih, najviše pamti i pominje,
to su izreke A1ea iacta est i, Veni vidi, vici, a posebno
izraz preći Rubikon